Procedura przymusowego łączenia się banków

1 grudnia 2018 r. weszła w życie zmiana ustawy Prawo bankowe, która w istotny sposób zwiększyła uprawnienia nadzorcze Komisji Nadzoru Finansowego. Ustawa ta wprowadziła do prawa bankowego instytucję przejęcia banku przez bank przejmujący z pominięciem zgody banku przejmowanego na podstawie decyzji KNF.

Zgodnie z art. 146b ust. 1 ustawy Prawo bankowe w razie obniżenia sumy funduszy własnych banku poniżej poziomu określonego w art. 128 ust. 1 albo powstania niebezpieczeństwa obniżenia tej sumy poniżej poziomu określonego w art. 128 ust. 1, Komisja Nadzoru Finansowego może podjąć decyzję o przejęciu banku przez inny bank za zgodą banku przejmującego, jeżeli nie zagrozi to bezpieczeństwu środków gromadzonych na rachunkach w banku przejmującym, obniżeniem funduszy własnych banku przejmującego poniżej poziomu określonego zgodnie z art. 128 ust. 1, ani nie stworzy takiego niebezpieczeństwa, oraz nie zagrozi to spełnianiu wymogu, o którym mowa w art. 55 ust. 4 ustawy o nadzorze makroostrożnościowym, przez bank przejmujący. Decyzja może zawierać warunki i terminy przejęcia banku przez inny bank.

Ponadto zgodnie z art. 158 ust. 1 ustawy Prawo bankowe  jeżeli według bilansu sporządzonego na koniec okresu sprawozdawczego aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań, zarząd banku, zarząd komisaryczny lub likwidator powiadamiają o tym niezwłocznie Komisję Nadzoru Finansowego, która wydaje decyzję o zawieszeniu działalności banku i ustanowieniu zarządu komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, oraz jednocześnie podejmuje decyzję o jego przejęciu przez inny bank, za zgodą banku przejmującego.

Natomiast zgodnie z ust. 3 art. 158 ustawy Prawo bankowe  jeżeli z powodów związanych bezpośrednio z sytuacją finansową banku nie reguluje on swoich zobowiązań w zakresie wypłaty środków, o których mowa w art. 2 pkt 68 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, wobec deponentów w rozumieniu art. 2 pkt 3 tej ustawy, Komisja Nadzoru Finansowego, w terminie 5 dni roboczych od dnia stwierdzenia tej okoliczności, wydaje decyzję o zawieszeniu działalności banku i ustanowieniu zarządu komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, oraz jednocześnie podejmuje decyzję o jego przejęciu przez inny bank, za zgodą banku przejmującego.

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, przesłankami wydania decyzji przez KNF o przymusowym łączeniu się banków (wystarczy jedna przesłanka do spełnienia) oprócz zgody banku przejmującego są:

  1. Obniżenie sumy funduszy własnych banku poniżej poziomu współczynnika kapitału Tier 1 podstawowy w wysokości 4,5% lub współczynnika kapitału Tier 1 w wysokości 6% lub łącznego współczynnika kapitałowego w wysokości 8%,
  2. Powstanie niebezpieczeństwa obniżenia powyższych wskaźników,

a jednocześnie nie zagrozi to bezpieczeństwu środków zgromadzonych w banku przejmującym, nie spowoduje lub nie zagrozi obniżeniu ustawowych współczynników kapitałowych tego banku, jak również spełnieniu przez ten bank wymogu połączonego bufora (wymóg połączonego bufora stanowi łączny kapitał podstawowy Tier I, który jest wymagany do pokrycia bufora zabezpieczającego, powiększonego o bufor antycykliczny specyficzny dla instytucji, bufor globalnych instytucji o znaczeniu systemowym, bufor innych instytucji o znaczeniu systemowym lub bufor ryzyka systemowego).

Natomiast wobec banku spółdzielczego, który nie spełnia warunku zrzeszania się w banku zrzeszającym KNF również może podjąć decyzję o jego przymusowym łączeniu się.

Od decyzji o przejęciu banku w trybie art. 146b ustawy Prawo bankowe rada nadzorcza może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia decyzji. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji, jednakże przed rozpatrzeniem skargi nie może być rozpoczęte przejęcie majątku banku przez bank przejmujący.

Skutkiem wydania decyzji o przymusowym łączeniu się banków jest to, iż:

  1. zarząd banku albo zarząd komisaryczny przejmowanego banku ulegają rozwiązaniu, a kompetencje innych organów banku zostają zawieszone;
  2. bank przejmujący obejmuje zarząd majątkiem banku przejętego;
  3. wygasają prokury i pełnomocnictwa udzielone przez przejęty bank.

Ponadto z dniem przejęcia bank przejmujący wchodzi we wszystkie prawa i obowiązki banku przejmowanego. Bank przejmujący sporządza sprawozdanie finansowe banku przejmowanego na dzień poprzedzający dzień przejęcia. Sprawozdanie takie powinno być zbadane przez biegłego rewidenta. Bank przejmujący zgłasza do właściwego rejestru sądowego przejęcie banku wraz z wnioskiem o wykreślenie z rejestru banku przejmowanego oraz sprawozdaniem finansowym banku przejmowanego zbadanym przez biegłego rewidenta.

Po przejęciu bank przejmujący zobligowany jest do wypłaty środków akcjonariuszom lub udziałowcom banku przejętego, o ile pozwalają na to kapitały banku przejmowanego.

Ponadto niezależnymi od powyższych przesłankami wydania przez KNF decyzji przymusowym łączeniu się banków są:

  1. bilans sporządzony na koniec okresu sprawozdawczego wykazuje, iż aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań (niewypłacalność),
  2. z powodów związanych bezpośrednio z sytuacją finansową banku nie reguluje on swoich zobowiązań w zakresie wypłaty środków gwarantowanych przez BFG

Co ciekawe, decyzje wydane w trybie art. 158 ustawy Prawa bankowego nie podlegają zaskarżeniu. Ponadto tryb i skutki przejęcia są identyczne jak w zakresie przejęcia w trybie art. 146b ustawy Prawo bankowe.

Zobacz również mój artykuł o procedurze dobrowolnego łączeniu się banków spółdzielczych.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Damian Gądek

Damian Gądek

Radca prawny. Specjalista od prawa bankowego.

Zostaw komentarz

O mnie

r pr Damian Gądek blog o prawie bankowym

Jestem radcą prawnym specjalizującym się w prawie bankowym publicznym i prywatnym oraz działalności banków spółdzielczych. Posiadam 10-letnie doświadczenie zawodowe w bankowości: od stanowiska doradcy klienta, zarządzania ryzykiem, AML, compliance do członka zarządu.

Prawo bankowe to nie tylko obszar mojego doświadczenia zawodowego, ale również moja pasja, która zrodziła pomysł na bloga.

Najnowsze Wpisy

Chcesz dostawać informację o nowych wpisach? Zasubskrybuj mojego bloga:

Klikając „wyślij” akceptujesz politykę prywatności tej strony.