Procedura dobrowolnego łączenia się banków spółdzielczych

W obliczu dokonującego się powoli procesu konsolidacji banków spółdzielczych, między innymi poprzez dobrowolne połączenia, warto poświęcić kilka słów omówieniu tego skomplikowanego zagadnienia.

Podstawy prawne procesu łączeniowego

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi kwestię dobrowolnego łączenia się banków spółdzielczych są ustawa Prawo bankowe oraz ustawa Prawo spółdzielcze. Natomiast kwestie dotyczące uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego na połączenie się banków reguluje uchwała KNF nr 312/2012 w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością bankową.

Decyzja Komisji Nadzoru Finansowego

Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy Prawo bankowe bank może połączyć się tylko z innym bankiem albo instytucją kredytową, po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego.

Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo bankowe decyzje Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie zezwolenia mają moc ostatecznych decyzji administracyjnych i podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Warto również mieć na uwadze, że prawo bankowe rozstrzyga, iż jeżeli połączenie prowadziłoby do naruszenia przepisów prawa, interesów klientów banku biorącego udział w połączeniu lub zagrażałoby bezpieczeństwu środków gromadzonych w tym banku, Komisja Nadzoru Finansowego z mocy samego prawa zobligowana jest do odmowy wydania zezwolenia.

W tym miejscu należy mieć na względzie, że uzyskanie zezwolenia KNF w przedmiocie połączenia się banków powinno poprzedzać rozpoczęcie właściwego procesu łączeniowego zgodnie z przepisami prawa spółdzielczego. W przeciwnym razie, banki biorące udział w łączeniu mogłyby się narazić na zarzut rażącego naruszenia art. 124 ust. 1 Prawa bankowego. Ponadto z uwagi na skomplikowany proces łączeniowy wymóg ten wynika również z ostrożności procesowej.

Procedurę uzyskania zezwolenia KNF reguluje Uchwała KNF nr 312/2012 w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością banków.

Zgodnie z § 20 przedmiotowej uchwały, w zakresie niezbędnym do wydania przez Komisję decyzji, o której mowa w art. 124 ustawy Prawo bankowe, w stosunku do banków w formie spółdzielni, UKNF dokonuje oceny połączenia banków oraz analizuje uzyskane od wnioskodawców dokumenty i informacje. Z brzmienia tegoż przepisu wynika, iż wnioskodawcami przedmiotowego wniosku winny być banki biorące udział w łączeniu, a nie tylko bank przejmujący.

W celu uzyskania zezwolenia niezbędne jest przedłożenie przez wnioskodawców następujących dokumentów i informacji:

1) aktualne statuty wnioskodawców;

2) aktualne odpisy z rejestru przedsiębiorców wnioskodawców;

3) harmonogram połączenia wraz z załącznikami:

a) opinia biegłego rewidenta z badania sprawozdania finansowego wnioskodawców na dzień przejęcia,

b) uchwały walnych zgromadzeń, o których mowa w art. 97 i 98 § 2 ustawy Prawo spółdzielcze lub ich projekty zaakceptowane przez zarząd i radę nadzorczą;

4) biznesplan połączonego banku na okres co najmniej trzyletni (jeżeli połączenie nie zmieni istotnie profilu lub zakresu działalności banku przejmującego, zamiast biznesplanu może być przedstawiona strategia działalności połączonego banku);

5) informacja na temat przygotowania i planowanego przebiegu prac łączeniowych banków, ze szczególnym uwzględnieniem integracji systemów IT, sposobu zabezpieczenia interesów klientów oraz udziałowców;

6) informacja o planowanych zmianach we władzach połączonego banku (zarząd, rada nadzorcza i grupy członkowskie).

Procedura spółdzielcza

Kwestie dotyczące łączenia się banków spółdzielczych będących spółdzielniami reguluje Dział IX ustawy Prawo spółdzielcze.

Podstawowy wymóg łączenia wymaga, by zostały podjęte w tym przedmiocie zgodne uchwały walnych zgromadzeń (zebrań przedstawicieli) łączących się banków większością 2/3 głosów. Uchwały te powinny zawierać:

1) oznaczenie spółdzielni przejmującej,

2) przyjęcie statutu stanowiącego podstawę dalszej jej działalności; statut nie może uszczuplać nabytych praw majątkowych członków,

3) datę połączenia.

Podstawę rachunkową połączenia stanowią sprawozdania finansowe łączących się spółdzielni, sporządzone na dzień połączenia. Jeżeli walne zgromadzenia (zebrania przedstawicieli) łączących się spółdzielni nie postanowią inaczej, podział nadwyżki bilansowej nastąpi oddzielnie według sprawozdań finansowych sporządzonych na dzień połączenia.

Zgodnie z art. 99 ustawy Prawo spółdzielcze połączenie oraz wynikające z niego zmiany statutu wywierają skutek od chwili wpisania ich do Krajowego Rejestru Sądowego, z wyjątkiem przejęcia roli organów spółdzielni przejmowanej przez organy spółdzielni przejmującej.

Członkowie, którzy w chwili połączenia należeli do spółdzielni przejmowanej, stają się członkami spółdzielni przejmującej. Wpłaty na udziały wpisuje się członkom spółdzielni przejmowanej w takiej wysokości, jaka wynika z ustalonej w sprawozdaniu finansowym kwoty przejętego funduszu udziałowego.

Podstawowym skutkiem prawnym połączenia, wynikającym z art. 101 ustawy prawo spółdzielcze, jest przejście majątku spółdzielni przejętej na spółdzielnię przejmującą, wraz z jednoczesnym przejściem jej dłużników i wierzycieli. Oznacza to, że spółdzielnia przejmująca wstępuje we wszystkie stosunki prawne jakie łączyły spółdzielnię przejęta.

Jeżeli uchwały walnych zgromadzeń (zebrań przedstawicieli) o połączeniu tak stanowią, po wpisie połączenia do Krajowego Rejestru Sądowego spółdzielnia dokonuje niezwłocznie wyborów rady i zarządu.

Natomiast zarząd spółdzielni przejmującej obowiązany jest niezwłocznie zgłosić uchwałę o połączeniu do Krajowego Rejestru Sądowego łączących się spółdzielni.

Utrata prawa reprezentacji organów banku przejmowanego

Niezwykle istotnym skutkiem prawnym podjęcia uchwały o połączeniu jest okoliczność, iż niezwłocznie po podjęciu uchwał o połączeniu zamiast zarządu i rady spółdzielni przejmowanej działa zarząd i rada spółdzielni przejmującej.

Powyższy skutek dotyczący zmian w obrębie organów spółdzielni nie oznacza, że zarząd i rada nadzorcza spółdzielni przejmowanej przestają istnieć. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 marca 2003 r. w sprawie I CKN 146/01, gdzie stwierdzono, że zarząd i rada nadzorcza spółdzielni przejmowanej pomimo ich istnienia tracą zdolność reprezentacji spółdzielni.

Jednak należy mieć na uwadze, że wykładnia językowa art. 102 § 1 ustawy prawo spółdzielcze nie prowadzi do wniosku, iż skutek utraty prawa reprezentacji spółdzielni przez organy spółdzielni przejmowanej następuje z mocy ustawy. Przepis ten bowiem brzmi, iż niezwłocznie po podjęciu uchwał o połączeniu zamiast zarządu i rady spółdzielni przejmowanej działa zarząd i rada spółdzielni przejmującej.

Sformułowanie „niezwłocznie”, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, nie należy utożsamiać z terminem natychmiastowym, termin „niezwłocznie” oznacza bowiem termin realny, mający na względzie okoliczności miejsca i czasu (sygn. akt II CSK 293/06, a także sygn. akt III CSK 282/10).

Oznacza to, że do przejęcia prawa reprezentacji spółdzielni przejmowanej wymagana jest pewna aktywność lub działanie organów spółdzielni przejmującej, które może wyrażać się w złożeniu pierwszego oświadczenia woli w imieniu spółdzielni przejmowanej przez zarząd spółdzielni przejmującej lub podjęciu czynności faktycznych w bieżącym zarządzaniu bankiem przejmowanym.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Damian Gądek

Damian Gądek

Radca prawny. Specjalista od prawa bankowego.

Zostaw komentarz

O mnie

r pr Damian Gądek blog o prawie bankowym

Jestem radcą prawnym specjalizującym się w prawie bankowym publicznym i prywatnym oraz działalności banków spółdzielczych. Posiadam 10-letnie doświadczenie zawodowe w bankowości: od stanowiska doradcy klienta, zarządzania ryzykiem, AML, compliance do członka zarządu.

Prawo bankowe to nie tylko obszar mojego doświadczenia zawodowego, ale również moja pasja, która zrodziła pomysł na bloga.

Najnowsze Wpisy

Chcesz dostawać informację o nowych wpisach? Zasubskrybuj mojego bloga:

Klikając „wyślij” akceptujesz politykę prywatności tej strony.