Niezależność członka komitetu audytu banku spółdzielczego

Skład Komitetu Audytu

W Banku Spółdzielczym jako jednostce zainteresowania publicznego działa komitet audytu, który jest komitetem do spraw audytu, o którym mowa w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylające decyzję Komisji 2005/909/WE.

Członkowie komitetu audytu są powoływani przez Radę Nadzorczą spośród swoich członków.

W skład komitetu audytu wchodzi przynajmniej 3 członków. Przynajmniej jeden członek komitetu audytu posiada wiedzę i umiejętności w zakresie rachunkowości lub badania sprawozdań finansowych. Wiedza w zakresie rachunkowości lub badania sprawozdań finansowych powinna wynikać z profilu wykształcenia członka Rady Nadzorczej, jak również odbytych szkoleń.

Natomiast umiejętności w zakresie rachunkowości lub badania sprawozdań finansowych powinny wynikać z doświadczenia członka Rady Nadzorczej na stanowiskach pracy zajmujących się tymi dziedzinami lub z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej o tym profilu.

Członkowie komitetu audytu powinni posiadać wiedzę i umiejętności z zakresu branży, w której działa Bank. Warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli przynajmniej jeden członek komitetu audytu posiada wiedzę i umiejętności z zakresu tej branży lub poszczególni członkowie w określonych zakresach posiadają wiedzę i umiejętności z zakresu tej branży.

Przewodniczący komitetu audytu jest powoływany przez członków komitetu audytu lub radę nadzorczą, lub inny organ nadzorczy lub kontrolny Banku.

Niezależność członka komitetu audytu

Większość członków komitetu audytu, w tym jego przewodniczący, powinna być niezależna od Banku. Uznaje się, że członek komitetu audytu jest niezależny od Banku, jeżeli spełnia następujące kryteria:

1) nie należy ani w okresie ostatniego roku od dnia powołania (w przypadku gdy Rada pełni funkcję komitetu) lub 5 lat nie należał do kadry kierowniczej wyższego szczebla, w tym nie jest ani nie był członkiem zarządu lub innego organu zarządzającego Banku lub podmiotu z nim powiązanego;

2) nie jest ani nie był w okresie ostatniego roku od dnia powołania (w przypadku gdy Rada pełni funkcję komitetu) lub 3 lat pracownikiem Banku lub podmiotu z nim powiązanego, z wyjątkiem sytuacji gdy członkiem komitetu audytu jest pracownik nienależący do kadry kierowniczej wyższego szczebla, który został wybrany do rady nadzorczej lub innego organu nadzorczego lub kontrolnego Banku jako przedstawiciel pracowników;

3) nie sprawuje kontroli (stosunku dominacji) w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 lit. a-e ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości lub nie reprezentuje osób lub podmiotów sprawujących kontrolę nad Bankiem;

4) nie otrzymuje lub nie otrzymał dodatkowego wynagrodzenia, w znacznej wysokości, od Banku lub podmiotu z nim powiązanego, z wyjątkiem wynagrodzenia, jakie otrzymał jako członek rady nadzorczej lub innego organu nadzorczego lub kontrolnego, w tym komitetu audytu;

5) nie utrzymuje ani w okresie ostatniego roku od dnia powołania nie utrzymywał istotnych stosunków gospodarczych z Bankiem lub podmiotem z nim powiązanym, bezpośrednio lub będąc właścicielem, wspólnikiem, akcjonariuszem, członkiem rady nadzorczej lub innego organu nadzorczego lub kontrolnego, lub osobą należącą do kadry kierowniczej wyższego szczebla, w tym członkiem zarządu lub innego organu zarządzającego podmiotu utrzymującego takie stosunki;

6) nie jest i w okresie ostatnich 2 lat od dnia powołania nie był:

a) właścicielem, wspólnikiem (w tym komplementariuszem) lub akcjonariuszem obecnej lub poprzedniej firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie sprawozdania finansowego Banku lub podmiotu z nim powiązanego lub

b) członkiem rady nadzorczej lub innego organu nadzorczego lub kontrolnego obecnej lub poprzedniej firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie sprawozdania finansowego Banku, lub

c) pracownikiem lub osobą należącą do kadry kierowniczej wyższego szczebla, w tym członkiem zarządu lub innego organu zarządzającego obecnej lub poprzedniej firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie sprawozdania finansowego Banku lub podmiotu z nim powiązanego, lub

d) inną osobą fizyczną, z której usług korzystała lub którą nadzorowała obecna lub poprzednia firma audytorska lub biegły rewident działający w jej imieniu;

7) nie jest członkiem zarządu lub innego organu zarządzającego jednostki, w której członkiem rady nadzorczej lub innego organu nadzorczego lub kontrolnego jest członek zarządu Banku;

8) nie jest członkiem rady nadzorczej lub innego organu nadzorczego lub kontrolnego Banku dłużej niż 12 lat;

9) nie jest małżonkiem, osobą pozostającą we wspólnym pożyciu, krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej do czwartego stopnia – członka zarządu Banku lub osoby, o której mowa w pkt 1-8;

10) nie pozostaje w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli z członkiem zarządu Banku lub osobą, o której mowa w pkt 1-8.

Kadra kierownicza wyższego szczebla

Ustawa o biegłych rewidentach nie precyzuje jakie stanowiska wchodzą w zakres kadry kierowniczej wyższego szczebla. Bez wątpienia do grona tego należy zaliczyć co najmniej członków Zarządu. Wskazówką interpretacyjną w tym zakresie mogą być zapisy ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, gdzie wskazuje się, że przez osoby zajmujące stanowiska kierownicze rozumie się pracowników podlegających bezpośrednio członkom zarządu, a w szczególności osoby zajmujące stanowisko głównego księgowego i kierownika (dyrektora) oddziału, z wyłączeniem radców prawnych.

Mając na względzie, że zazwyczaj struktura organizacyjna banków spółdzielczych jest uproszczona, za kadrę kierowniczą wyższego szczebla w Banku Spółdzielczym należy uznać, oprócz członków Zarządu, kierowników oddziałów, kierowników wyodrębnionych jednostek organizacyjnych Banku oraz głównego księgowego, o ile posiadają zwierzchność służbową nad innymi pracownikami. Brak podwładnych przemawia bowiem przeciwko uznaniu danego stanowiska za kierownicze w rozumieniu ustawy o biegłych rewidentach. W tym miejscu należy również zrobić wyraźne rozróżnienie pomiędzy kadrą kierowniczą wyższego szczebla a stanowiskami mającymi istotny wpływ na profil ryzyka Banku, które nie w każdym przypadku można zaliczyć do kadry kierowniczej wyższego szczebla.

Istotne stosunki gospodarcze

Ustawa o biegłych rewidentach nie precyzuje ponadto kwestii definicji istotnych stosunków gospodarczych, w ramach których członek Rady Nadzorczej traci przymiot niezależnego w stosunku do Banku. Zgodnie z Komunikatem Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie spełniania kryterium niezależności członka komitetu audytu jednostki zainteresowania publicznego z dnia 27 września 2017 r., istota niezależności członka komitetu audytu sprowadza się do tego, aby członek komitetu audytu nie miał żadnego interesu majątkowego związanego z podmiotem, który kontroluje, a jedyną korzyścią majątkową było wynagrodzenie z tytułu pełnionej funkcji.

Z  powyższych  względów  nieostre  pojęcie  „istotnych  stosunków gospodarczych”  wymaga  interpretacji  przy  użyciu  kontekstu  literalnego  oraz  znaczenia praktycznego. Pomocne jest zatem odwoływanie się do zaleceń Komisji Europejskiej z 2005 r. dotyczących roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczych spółek  giełdowych,  do  których nawiązuje  dyrektywa  Parlamentu  Europejskiego  i  rady 2014/56/UE  z  dnia  16  kwietnia  2014  r.  zmieniająca  dyrektywę  2006/43/WE  w  sprawie ustawowych  badań  rocznych  sprawozdań  finansowych  i  skonsolidowanych  sprawozdań finansowych  (Dz. U.  UE L  158/196).  Zgodnie z załącznikiem nr II pkt 1 lit. e zaleceń Komisji Europejskiej: „(…) Stosunki handlowe obejmują sytuację bycia znaczącym dostawcą towarów lub  usług  (w  tym  usług  finansowych,  prawnych,  doradczych  lub  konsultingowych), znaczącym klientem i organizacją, która otrzymuje znacznej wysokości wkłady od spółki lub jej grupy”.

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że przymiot niezależności nie spełnia członek Rady Nadzorczej, który świadczy na rzecz Banku usługi prawne, doradcze lub konsultingowe, który z umów zawartych z Bankiem czerpie istotne zyski lub większość swojego wynagrodzenia, jak również jest klientem kredytowym lub depozytowym, który zgodnie z uregulowaniami Banku posiada depozyt istotny lub ekspozycję kredytową indywidualnie istotną (np. stanowiącą powyżej 5% funduszy własnych Banku), jak również posiada znaczną liczbę udziałów, którą Bank traktuje jako istotną.

Powyższe zasady obowiązują również w przypadku utrzymywania pośrednich istotnych stosunków gospodarczych z Bankiem, tj. w sytuacji kiedy członek Rady Nadzorczej jest właścicielem, wspólnikiem, akcjonariuszem, członkiem rady nadzorczej lub członkiem (zarządu) kadry kierowniczej wyższego szczebla podmiotu utrzymującego z Bankiem takie stosunki gospodarcze.

Dodatkowe wynagrodzenie

Ponadto otrzymane przez członka Rady Nadzorczej dodatkowe wynagrodzenie, powodujące utratę niezależności w rozumieniu ustawy:

1) obejmuje udział w systemie przydziału opcji na akcje lub innym systemie wynagradzania za wyniki;

2) nie obejmuje otrzymywania kwot wynagrodzenia w stałej wysokości w ramach planu emerytalnego, w tym wynagrodzenia odroczonego, z tytułu wcześniejszej pracy w Banku w przypadku, gdy warunkiem wypłaty takiego wynagrodzenia nie jest kontynuacja zatrudnienia w Banku.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Damian Gądek

Damian Gądek

Radca prawny. Specjalista od prawa bankowego.

Zostaw komentarz

O mnie

r pr Damian Gądek blog o prawie bankowym

Jestem radcą prawnym specjalizującym się w prawie bankowym publicznym i prywatnym oraz działalności banków spółdzielczych. Posiadam 10-letnie doświadczenie zawodowe w bankowości: od stanowiska doradcy klienta, zarządzania ryzykiem, AML, compliance do członka zarządu.

Prawo bankowe to nie tylko obszar mojego doświadczenia zawodowego, ale również moja pasja, która zrodziła pomysł na bloga.

Najnowsze Wpisy

Chcesz dostawać informację o nowych wpisach? Zasubskrybuj mojego bloga:

Klikając „wyślij” akceptujesz politykę prywatności tej strony.