Moc dowodowa wyciągu z ksiąg banku

Od 7 listopada 2019r. banki tracą możliwość uzyskania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym w oparciu o wyciąg z ksiąg banku. Z tym bowiem dniem przestaje obowiązywać art. 485 § 3 kodeksu postępowania cywilnego stanowiący, iż sąd może wydać nakaz zapłaty, jeżeli bank dochodzi roszczenia na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty.

Wyciąg z ksiąg banku

Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych.

Ustawodawca od dłuższego już czasu dokonuje kolejnych zmian legislacyjnych osłabiających pozycję banku jako wierzyciela w postępowaniu sądowym. Po bankowym tytule egzekucyjnym przyszedł czas na wyciąg z ksiąg banku.

Już w 2013 roku weszła w życie zmiana ustawy Prawo bankowe, która wprowadziła zasadę, że moc prawna dokumentów urzędowych w przypadku wyciągu z ksiąg banku nie obowiązuje w postępowaniu cywilnym. W 2019 roku ustawodawca zdecydował się na wyeliminowanie z obrotu prawnego możliwości wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym właśnie na podstawie oświadczeń banków.

Moc dowodowa wyciągu z ksiąg banku

Zgodnie z art. 245 kodeksu postępowania cywilnego dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa wyciąg z ksiąg banku w postępowaniu cywilnym stanowi dokument prywatny.

Dokument prywatny stanowi pełnoprawny środek dowodowy, który sąd orzekający może uznać za podstawę swoich ustaleń faktycznych, a następnie wyrokowania. Co do zasady dokumenty prywatne korzystają przecież z domniemania autentyczności oraz, że osoba, która podpisała dokument, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Tak więc choć z dokumentem prywatnym nie łączy się domniemanie zgodności z prawdą oświadczenia w nim zawartego to nic nie stoi na przeszkodzie, by sąd orzekający w ramach swobodnej oceny dowodów uznał treść dokumentu prywatnego za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy. To oznacza, że wyciąg z ksiąg rachunkowych banku, opatrzony stosownym podpisem podmiotu uprawnionego do działania za bank, jako dokument prywatny może dowodzić określonych faktów (Wyrok SA w Szczecinie z dnia 19.01.2017r., sygn. akt I ACa 782/16, wyrok SA w Łodzi z dnia 9.06.2016r., sygn. akt I ACa 1758/15).

Zagadnienie mocy dowodowej dokumentów prywatnych jest przedmiotem jednolitego stanowiska judykatury, w myśl którego dowód z dokumentu prywatnego może być podstawą ustaleń faktycznych, jest samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc sąd ocenia według zasad określonych w art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. Moc dowodowa dokumentu prywatnego nie ogranicza się do konsekwencji wynikających z domniemania przewidzianego w art. 245 kpc (tak m.in. SN w wyroku z dnia 27 lipca 2010 r. w sprawie II CSK 119/10, w wyroku z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie III CSK 66/13, w wyroku z dnia 12 września 2014 r. w sprawie I CSK 634/13). U podstaw zasady swobodnej oceny dowodów leży bowiem brak formalnej hierarchii środków dowodowych.

Nadal także ustawodawca, dostrzegając szczególne wymogi formalne obowiązujące przy jego sporządzaniu, uznaje wyciąg z ksiąg bankowych za dokument stanowiący dostateczną podstawę wpisu do ksiąg wieczystych (art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe). W swojej istocie wyciąg z ksiąg bankowych zawiera bowiem złożone w szczególnej formie oświadczenie wiedzy uprawnionych osób, dotyczące danych zaksięgowanych w księgach rachunkowych. Prowadzenie zaś tych ostatnich poddane jest zarówno regulacji ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 października 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości banków jak i ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym.

Zmiana w dochodzeniu roszczeń banków

Aktualnie banki, po wyeliminowaniu bankowego tytułu egzekucyjnego z obrotu prawnego, w powszechnej praktyce stosują zabezpieczenia wekslowe swoich wierzytelności. Wydaje się więc, iż uzyskanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla in blanco wystawionego przez kredytobiorcę stanie się powszechną praktyką dochodzenia należności kredytowych.

Powyższe zmiany legislacyjne nie powodują, iż wyciąg z ksiąg banku jako dowód w postępowaniu cywilnym całkowicie traci na znaczeniu. Może być bowiem wykorzystywany w innych trybach postępowania, np. w trybie zwykłym lub upominawczym. Wyciąg z ksiąg banku może być szczególnie użyteczny do udowodnienia wierzytelności banku, jeśli pozwany nie wykazuje w zasadzie żadnej inicjatywy dowodowej poza samym negowaniem istnienia, wymagalności i wysokości roszczenia banku.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Damian Gądek

Damian Gądek

Radca prawny. Specjalista od prawa bankowego.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

O mnie

r pr Damian Gądek blog o prawie bankowym

Jestem radcą prawnym specjalizującym się w prawie bankowym publicznym i prywatnym oraz działalności banków spółdzielczych. Posiadam 10-letnie doświadczenie zawodowe w bankowości: od stanowiska doradcy klienta, zarządzania ryzykiem, AML, compliance do członka zarządu.

Prawo bankowe to nie tylko obszar mojego doświadczenia zawodowego, ale również moja pasja, która zrodziła pomysł na bloga.

Najnowsze Wpisy

Chcesz dostawać informację o nowych wpisach? Zasubskrybuj mojego bloga:

Klikając „wyślij” akceptujesz politykę prywatności tej strony.